Kto może wystawić zwolnienie lekarskie?

Napisał Natalia Kaleta,
Kto może wystawić zwolnienie lekarskie?

Spis treści

Zwolnienie lekarskie to dokument potwierdzający czasową niezdolność do pracy pacjenta z powodu choroby lub konieczności opieki nad członkiem rodziny. Od 1 grudnia 2018 roku wszystkie zwolnienia lekarskie wystawiane w Polsce mają formę elektroniczną i są znane jako e-zwolnienia. To oznacza, że lekarz wystawia dokument w systemie online, a zaświadczenie jest automatycznie przesyłane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz pracodawcy. Proces ten znacząco usprawnił obsługę zwolnień i wyeliminował konieczność ich osobistego dostarczania. Na rok 2026 forma e-ZLA pozostaje jedyną obowiązującą formą zwolnień lekarskich w Polsce.

W tym artykule wyjaśniamy, kto może wystawić L4 i w jakich sytuacjach lekarz ma prawo wypisać zwolnienie lekarskie – także online.

uzyskaj e-zwolnienie

Kto może wystawić L4?

Zwolnienie lekarskie L4, w tym L4 online i elektroniczne L4, może zostać wystawione wyłącznie po konsultacji z lekarzem, który na podstawie własnej oceny stanu zdrowia pacjenta decyduje o czasowej niezdolności do pracy. Poniżej wyjaśniamy, kto może wystawić zwolnienie lekarskie L4 oraz w jakich sytuacjach można je otrzymać, także z tytułu prawa do opieki nad chorym.

Lekarz jako osoba uprawniona do wystawienia zwolnienia lekarskiego

Prawo do wystawienia zwolnienia lekarskiego przysługuje co do zasady lekarzom, którzy potwierdzają czasową niezdolność pacjenta do pracy na podstawie przeprowadzonych badań. L4 od lekarza może zostać wydane przez lekarza pierwszego kontaktu, lekarza specjalistę lub innego uprawnionego lekarza, jeżeli stan zdrowia pacjenta uzasadnia czasową niezdolność do pracy. Lekarz wystawia zwolnienie na podstawie własnej oceny stanu zdrowia pacjenta oraz decyzji o okresie tej niezdolności.

Zwolnienie lekarskie od lekarza pierwszego kontaktu

Lekarzem pierwszego kontaktu jest najczęściej lekarz rodzinny lub internista. W praktyce to właśnie internista bardzo często wystawia zwolnienie lekarskie po konsultacji w przychodni POZ lub podczas teleporady.

Najczęściej zwolnienie lekarskie wystawiane jest przez lekarza pierwszego kontaktu, zwanego także lekarzem rodzinnym. To właśnie do lekarza pierwszego kontaktu po zwolnienie lekarskie pacjenci zgłaszają się w pierwszej kolejności, aby uzyskać zwolnienie lekarskie po konsultacji lekarskiej. Lekarz wystawia zwolnienie na podstawie przeprowadzonych badań i własnej oceny stanu zdrowia pacjenta — ostatecznie to on decyduje, czy istnieje możliwość wystawienia L4.

Lekarz pierwszego kontaktu może wystawić zwolnienie lekarskie z powodu choroby, a także w ramach prawa do opieki, np. gdy zachodzi prawo do opieki nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny. W określonych przypadkach możliwe jest również L4 wstecz. Maksymalnie do trzech dni wstecz, jeśli pacjent nie mógł wcześniej zgłosić się na wizytę.

Zwolnienie lekarskie od lekarza specjalisty

Zwolnienie lekarskie może być również wystawione przez lekarza specjalistę, na przykład ortopedę, ginekologa czy psychiatrę. Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy pacjent chce otrzymać L4 w związku ze schorzeniami wymagającymi specjalistycznej diagnozy, leczenia lub kontroli, np. L4 po zabiegu albo L4 po operacji.

Przykłady:

L4 od psychiatry – wystawiane w przypadku problemów psychicznych, takich jak depresja, zaburzenia lękowe czy wypalenie zawodowe, które mogą wpływać na możliwość wykonywania pracy i przebywania na L4. Zwolnienie lekarskie od lekarza specjalisty

Tak. Ortopeda może wystawić L4 zarówno w poradni NFZ, jak i w gabinecie prywatnym, jeżeli w badaniu uzna, że uraz lub choroba narządu ruchu uniemożliwia wykonywanie pracy. Typowa sytuacja to np. zwolnienie po złamaniu, skręceniu stawu, operacji ortopedycznej czy silnych bólach kręgosłupa.

Zwolnienie lekarskie w trakcie hospitalizacji

Jeżeli pacjent jest hospitalizowany, zwolnienie lekarskie może wystawić lekarz prowadzący na oddziale szpitalnym. Takie zwolnienie lekarskie w trakcie leczenia szpitalnego obejmuje zarówno okres pobytu w szpitalu, jak i czas rekonwalescencji po wypisie, np. po operacji lub zabiegu. W razie potrzeby możliwe jest także przedłużenie L4, jeśli stan zdrowia pacjenta tego wymaga.

Zwolnienie lekarskie w nagłych przypadkach

W sytuacjach nagłych, takich jak uraz lub nagłe pogorszenie stanu zdrowia, lekarz może wystawić zwolnienie podczas wizyty w izbie przyjęć lub na szpitalnym oddziale ratunkowym. Zwolnienie lekarskie wystawione w takim trybie potwierdza czasową niezdolność do pracy i stanowi podstawę do ustalenia dni zwolnienia lekarskiego oraz prawa do zasiłku chorobowego.

Dowiedz się, jakie mogą być powody do wzięcia zwolnienia lekarskiego.

Czy psycholog lub dentysta może wystawić L4?

Psycholog nie ma uprawnień do wystawiania zwolnień lekarskich. W przypadku problemów psychicznych pacjent powinien skonsultować się z psychiatrą, który może wystawić L4.

Dowiedz się więcej na temat zwolnienia od psychiatry.

Dentysta może wystawić zwolnienie lekarskie tylko wtedy, gdy posiada również kwalifikacje lekarza medycyny. W przeciwnym razie pacjent powinien udać się do lekarza pierwszego kontaktu.

Czy każdy lekarz może wystawić L4?

Nie. Zwolnienie lekarskie może wystawić tylko lekarz uprawniony do wystawiania zaświadczeń e-ZLA i mający dostęp do systemu ZUS. W praktyce oznacza to, że L4 otrzymasz od lekarza rodzinnego, internisty, pediatry, lekarza specjalisty czy lekarza szpitalnego, ale nie od psychologa, fizjoterapeuty czy coacha.

Jak długo może trwać zwolnienie lekarskie (L4)?

Zwolnienie lekarskie L4 może trwać maksymalnie 182 dni w ciągu jednego okresu zasiłkowego. W przypadku niezdolności do pracy spowodowanej ciążą lub gruźlicą maksymalny czas zwolnienia lekarskiego wynosi 270 dni.

Po wyczerpaniu tego limitu pacjent nie może otrzymać kolejnego L4, chyba że spełni warunki do uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego. Każdorazowo to lekarz decyduje o długości zwolnienia, a w razie potrzeby możliwe jest przedłużenie L4 w ramach obowiązujących limitów.

Kody chorób na zwolnieniu lekarskim – co oznaczają?

Zwolnienie lekarskie L4 zawiera kod choroby, który określa szczególne okoliczności niezdolności do pracy. Kod ten jest widoczny dla ZUS, natomiast pracodawca nie ma dostępu do szczegółowej diagnozy.

Najczęściej stosowane kody to:

  • Kod A – niezdolność do pracy po przerwie krótszej niż 60 dni (ta sama choroba),
  • Kod B – niezdolność do pracy w czasie ciąży,
  • Kod C – niezdolność do pracy spowodowana nadużyciem alkoholu,
  • Kod D – gruźlica,
  • Kod E – choroba zakaźna o długim okresie wylęgania.

Kody chorób mają znaczenie m.in. przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego oraz długości okresu zasiłkowego.

Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy – jaka jest różnica?

W okresie niezdolności do pracy pracownik może otrzymywać wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy, w zależności od długości zwolnienia oraz wieku pracownika.

  • Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca przez pierwsze 33 dni zwolnienia lekarskiego w danym roku kalendarzowym (lub 14 dni w przypadku pracowników, którzy ukończyli 50 lat).
  • Po tym okresie pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego, który wypłacany jest przez ZUS.

Zarówno wynagrodzenie chorobowe, jak i zasiłek chorobowy przysługują pod warunkiem prawidłowo wystawionego zwolnienia lekarskiego L4. 

Zwolnienie lekarskie dla pracownika

Jeśli pracownik zatrudniony na umowę o pracę zachoruje, ma prawo do zwolnienia lekarskiego potwierdzającego jego niezdolność do pracy. Elektroniczne zwolnienie lekarskie jest dokumentem, który umożliwia uzyskanie zasiłku chorobowego od ZUS. L4 może być wystawione przez lekarza pierwszego kontaktu, specjalistę, a nawet lekarza z oddziału szpitalnego, jeśli zachodzi taka potrzeba. E-zwolnienia są automatycznie przesyłane do systemu PUE ZUS, co eliminuje konieczność ich dostarczania pracodawcy.

Zwolnienie lekarskie na opiekę nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny

Jeśli pacjent musi sprawować opiekę nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny, lekarz może wystawić L4 z tytułu opieki. Zwolnienia lekarskie na opiekę nad dzieckiem lub innym chorym  członkiem rodziny przysługują w sytuacjach, gdy zachoruje dziecko lub inny bliski członek rodziny wymagający wsparcia. Dokument taki jest podstawą do wypłaty zasiłku opiekuńczego przez ZUS.

Zasiłek opiekuńczy przysługuje tylko przez określony czas w roku kalendarzowym. Co do zasady:

  • łącznie maksymalnie 60 dni na opiekę nad dziećmi i innymi członkami rodziny,
  • w tym 14 dni na opiekę nad chorym dzieckiem powyżej 14 lat lub innym dorosłym członkiem rodziny.

Zwolnienie lekarskie na opiekę można otrzymać także w sytuacji, gdy dziecko jest zdrowe, ale żłobek, przedszkole lub szkoła zostały nieprzewidzianie zamknięte (np. z powodu awarii czy nagłej decyzji sanitarnej). W takiej sytuacji rodzic dziecka do 8. roku życia może wziąć L4 na opiekę nad zdrowym dzieckiem i otrzymać zasiłek opiekuńczy.

Aby otrzymać zasiłek opiekuńczy, oprócz samego e-ZLA trzeba złożyć w ZUS odpowiedni wniosek. Najczęściej na formularzu Z-15A (opieka nad dzieckiem) lub Z-15B (opieka nad innym członkiem rodziny).

Dowiedz się więcej na temat zwolnienia lekarskiego na dziecko.

E-zwolnienie

Uzyskaj e-zwolnienie lekarskie online

99zł

ZAMÓW

E-recepta

Uzyskaj receptę na wybrane leki

59zł

ZAMÓW

Teleporada

Umów się na konsultację lekarską

99zł

ZAMÓW

Jak lekarz wystawia L4 krok po kroku?

Proces wystawiania zwolnienia lekarskiego L4 jest dziś w dużej mierze zautomatyzowany i odbywa się w systemie elektronicznym ZUS. Dla pacjenta wygląda to prosto, ale po stronie lekarza wymaga spełnienia kilku formalnych warunków. Sprawdź, jak krok po kroku wygląda droga od wizyty u lekarza do przekazania e-ZLA pracodawcy.

Krok 1. Konsultacja z lekarzem – w gabinecie lub online

Pierwszym etapem jest zawsze konsultacja z lekarzem – stacjonarna w przychodni lub w formie teleporady. Lekarz przeprowadza wywiad, dopytuje o objawy, dotychczasowe leczenie, przyjmowane leki i charakter wykonywanej pracy. W razie potrzeby wykonuje badanie fizykalne lub prosi o dokumentację medyczną, np. wypis ze szpitala czy wyniki badań.

Krok 2. Ocena, czy są podstawy do wystawienia L4

Na podstawie zebranych informacji lekarz ocenia, czy stan zdrowia pacjenta uzasadnia czasową niezdolność do pracy. Bierze pod uwagę nie tylko samą diagnozę, ale też to, jaki zawód wykonuje pacjent i czy praca mogłaby pogorszyć stan zdrowia lub zagrażać bezpieczeństwu jego albo innych osób.

Jeżeli lekarz uzna, że L4 jest zasadne, określa od kiedy do kiedy pacjent powinien pozostać na zwolnieniu. W określonych sytuacjach możliwe jest także wystawienie zwolnienia do 3 dni wstecz, jeśli pacjent nie mógł wcześniej zgłosić się na wizytę.

Krok 3. Wystawienie e-ZLA w systemie ZUS

Po podjęciu decyzji lekarz wystawia zwolnienie w formie e-ZLA, czyli elektronicznego zaświadczenia lekarskiego. Wprowadza do systemu daty zwolnienia, dane pacjenta, informacje o płatniku składek (np. pracodawcy) oraz oznacza rodzaj niezdolności do pracy.

Zwolnienie jest od razu zapisane w systemie ZUS. Pacjent nie otrzymuje już tradycyjnego papierowego druku L4, chyba że zachodzi szczególna potrzeba wydruku.

Krok 4. Przekazanie zwolnienia do ZUS i pracodawcy

Wystawione e-ZLA automatycznie trafia do ZUS na konto ubezpieczonego w PUE ZUS oraz do profilu płatnika składek, czyli np. pracodawcy. Dzięki temu pracownik nie musi samodzielnie dostarczać zwolnienia do firmy.

Jeżeli pracodawca nie posiada profilu na PUE ZUS, lekarz może przekazać pacjentowi wydruk zwolnienia, a pracownik powinien dostarczyć go pracodawcy w przyjęty sposób.

Krok 5. Obowiązki pacjenta po otrzymaniu L4

Otrzymanie L4 nie zwalnia pacjenta z obowiązków. Pracownik powinien poinformować pracodawcę o swojej nieobecności, np. telefonicznie, mailowo lub zgodnie z zasadami przyjętymi w firmie. Od momentu rozpoczęcia zwolnienia ma obowiązek wykorzystywać je zgodnie z celem, czyli dbać o powrót do zdrowia i stosować się do zaleceń lekarza.

Wykonywanie pracy zarobkowej podczas L4 lub rażące naruszanie zasad zwolnienia (np. intensywne remonty, wyjazdy rekreacyjne niezgodne z zaleceniami) może skutkować zakwestionowaniem zwolnienia przez ZUS i utratą prawa do zasiłku chorobowego.

Zwolnienie lekarskie online a PUE ZUS

Po wystawieniu e-zwolnienia lekarskiego lekarz wysyła dokument do PUE ZUS, gdzie jest on automatycznie przetwarzany. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może sprawdzić zasadność zwolnienia lekarskiego, przeprowadzając kontrolę. Jeśli ZUS uzna, że zwolnienie było nieuzasadnione, może odmówić wypłaty zasiłku chorobowego. Pracodawca ma również prawo zgłaszać swoje wątpliwości co do zasadności L4.

Wyjątkiem są sytuacje, gdy pracodawca nie ma profilu na PUE ZUS (jest to dopuszczalne np. przy najmniejszych firmach). W takim przypadku lekarz drukuje e-ZLA, a pracownik musi przekazać wydruk pracodawcy, aby ten mógł rozliczyć nieobecność i wypłacić świadczenia.

Czy ZUS może zakwestionować zwolnienie lekarskie?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo zakwestionować zwolnienie lekarskie, jeśli uzna, że zostało ono wystawione niezgodnie z obowiązującymi przepisami lub gdy istnieje podejrzenie niewłaściwego wykorzystania zwolnienia przez pacjenta. Kontrola ZUS ma na celu sprawdzenie zasadności wystawienia zwolnienia oraz upewnienie się, że pacjent faktycznie korzysta z L4 w celu powrotu do zdrowia.

Obowiązki pracownika podczas zwolnienia lekarskiego

Nawet jeśli zwolnienie lekarskie automatycznie trafia do pracodawcy przez PUE ZUS, pracownik nadal ma obowiązek poinformować szefa o swojej nieobecności – np. telefonicznie, mailowo lub w innej formie przyjętej w firmie.

Podczas zwolnienia lekarskiego pracownik ma obowiązek wykorzystywać L4 zgodnie z jego celem, czyli w sposób sprzyjający powrotowi do zdrowia. W zależności od treści zwolnienia może obowiązywać zakaz wykonywania pracy zarobkowej oraz określone zasady wychodzenia z domu.

Naruszenie tych zasad może skutkować zakwestionowaniem zwolnienia przez ZUS i utratą prawa do zasiłku chorobowego.

Zwolnienia lekarskie w gabinetach prywatnych

Lekarz w gabinecie prywatnym ma prawo wystawić ci zwolnienie lekarskie, pod warunkiem że jest uprawniony do tego zgodnie z przepisami. Niezależnie od tego, czy pacjent jest przyjmowany w ramach NFZ czy prywatnie, zwolnienie lekarskie musi być wystawione w formie elektronicznej i spełniać wszystkie wymogi formalne.

W prywatnej telemedycynie i przy wizytach stacjonarnych opłata dotyczy samej konsultacji lekarskiej, a decyzja o wystawieniu zwolnienia zawsze należy do lekarza – może on odmówić, jeśli nie ma medycznych podstaw do L4.

Podsumowanie

Zwolnienie lekarskie jest dokumentem kluczowym dla każdego pracownika, który z powodu choroby lub konieczności opieki nad bliskimi nie może wykonywać obowiązków zawodowych. Dzięki systemowi e-ZLA proces wystawiania i przekazywania zwolnień jest dziś prosty i wygodny. Warto pamiętać, że co do zasady prawo do wystawienia zwolnienia lekarskiego przysługuje lekarzom, a jego uzyskanie zależy od rzetelnej oceny stanu zdrowia pacjenta.

Tak, lekarz może wystawić e-ZLA również po konsultacji zdalnej, jeśli uzna to za medycznie uzasadnione.

Nie. Pracodawca nie ma dostępu do diagnozy ani kodu choroby — te informacje widzi wyłącznie ZUS.

 

Co do zasady nie. Wykonywanie pracy zarobkowej podczas L4 może skutkować utratą prawa do zasiłku.

Nie. Ograniczenia zależą od treści zwolnienia i zaleceń lekarza.

Nie. Wysokość świadczenia zależy m.in. od przyczyny niezdolności do pracy oraz rodzaju świadczenia (wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek).

=””>=””>=””>=””>=””>=”auto” data-message-author-role=”assistant” data-message-id=”b4202360-bddb-42e0-a0ed-2540ebb4d9ca” data-message-model-slug=”gpt-4o”>

Tak, o ile nie został przekroczony limit okresu zasiłkowego lub pacjent spełnia warunki do dalszych świadczeń.

Tak. Prywatny lekarz może wystawić e-ZLA, jeśli ma uprawnienia do wystawiania zwolnień i po konsultacji uzna, że Twój stan zdrowia uniemożliwia pracę.

Potrzebna jest konsultacja z lekarzem (w gabinecie lub online), wywiad medyczny, ewentualne badanie oraz dane niezbędne do wystawienia e-ZLA – m.in. Twój PESEL i informacje o pracodawcy lub formie zatrudnienia.

Zawsze decyduje lekarz. To on ocenia Twój stan zdrowia, rodzaj wykonywanej pracy i ryzyko dla Ciebie lub innych osób. Pacjent nie może „wymusić” wystawienia L4, a lekarz ma prawo odmówić, jeśli nie widzi medycznych podstaw do zwolnienia.

Tak. Podczas teleporady lekarz również może wystawić e-ZLA, jeśli na podstawie rozmowy i dokumentacji medycznej uzna, że jesteś czasowo niezdolny do pracy.

Bibliografia

Autor

Natalia Kaleta

Jako specjalistka ds. marketingu łączę doświadczenie z różnych jego obszarów do tworzenia wartościowych treści, które nie tylko angażują odbiorców, ale także realizują cele biznesowe. Obszary, które są mi najbliższe to: content marketing, marketing automation, kampanie digitalowe. W wolnym czasie fanka literatury pięknej.

Powiązane

Rwa kulszowa – ile L4 przysługuje?

 Czytaj więcej

L4 w ciąży – poznaj swoje prawa

 Czytaj więcej