Czy można zwolnić pracownika na L4?

Spis treści

• Czy pracodawca może zwolnić na L4?
• Dlaczego pojęcie „zwolnienie pracownika na L4” bywa mylące?
• Na czym polega ochrona pracownika podczas zwolnienia lekarskiego?
• Kiedy zwolnienie na L4 jest możliwe? Wypowiedzenie umowy o pracę na L4
• Długotrwała niezdolność do pracy jako podstawa do rozwiązania umowy
• Przykład z życia – co się dzieje, gdy L4 trwa bardzo długo?
• Czy choroba może „zablokować” wręczone wypowiedzenie?
• Czego pracodawca nie może zrobić podczas L4?
• Jak zwolnić pracownika na L4?
• Kiedy zwolnienie jest możliwe?
• Co po zakończeniu L4 – czy pracodawca może zwolnić pracownika po powrocie do pracy?
• Prawa pracownika przy nieprawidłowym zwolnieniu na L4
• Podsumowanie – czy na L4 można zwolnić pracownika?

Temat zwolnienia pracownika przebywającego na L4 budzi wiele pytań – zarówno wśród zatrudnionych, jak i pracodawców. Przepisy w Polsce jasno określają, co jest dozwolone, a co nie. Czy pracodawca może zwolnić na L4? Kiedy można to zrobić, a kiedy nie? W artykule wyjaśniamy zasady kiedy można zwolnić pracownika na L4, w tym również kwestie dotyczące zwolnienia dyscyplinarnego na L4.

Czy pracodawca może zwolnić na L4?

Jeśli jesteś na zwolnieniu lekarskim, prawo pracy wyraźnie staje po Twojej stronie. W typowej sytuacji pracodawca nie ma możliwości, żeby Cię zwolnić – nie może wręczyć Ci wypowiedzenia, niezależnie od tego, czy masz umowę na czas nieokreślony, czy na określony okres. W większości przypadków pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim jest chroniony przed wypowiedzeniem umowy. Od tej zasady istnieją jednak wyjątki, które opisujemy poniżej.

Jeśli z powodu złego samopoczucia nie jesteś w stanie pracować, możesz umówić się na konsultację lekarską online. W razie potrzeby lekarz wystawi e-zwolnienie. Szybko, bez wychodzenia z domu – wystarczy kilka kliknięć.

Dlaczego pojęcie „zwolnienie pracownika na L4” bywa mylące?

Warto podkreślić, że pojęcie „zwolnienie pracownika na L4” często jest rozumiane zbyt szeroko. Przepisy wyraźnie rozróżniają dwa tryby zakończenia umowy o pracę:

• wypowiedzenie, które w czasie zwolnienia lekarskiego jest co do zasady niedopuszczalne,
• rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, czyli wyjątkowy tryb, możliwy tylko w ściśle określonych sytuacjach.

Z tego powodu odpowiedź na pytanie, czy można zwolnić pracownika na L4, nie zawsze jest jednoznaczna. Zwykłe wypowiedzenie jest zablokowane przez okres choroby, ale w określonych przypadkach – np. przy ciężkim naruszeniu obowiązków lub długotrwałej niezdolności do pracy – przepisy pozwalają pracodawcy zakończyć umowę na podstawie art. 52 lub art. 53 Kodeksu pracy.

Na czym polega ochrona pracownika podczas zwolnienia lekarskiego?

Ochrona pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim wynika przede wszystkim z art. 41 Kodeksu pracy. Jest to przepis, który powoduje, że wielu pracowników zastanawia się: „czy pracodawca może mnie zwolnić na L4?”
W zdecydowanej większości przypadków – nie, bo pracodawca nie może wręczyć wypowiedzenia w czasie usprawiedliwionej nieobecności.

Kiedy zwolnienie na L4 jest możliwe? Wypowiedzenie umowy o pracę na L4

Są chwile, kiedy prawo pozwala pracodawcy zakończyć współpracę, nawet pod nieobecność pracownika w pracy, lub gdy choruje. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, w przypadku:

• Końca umowy – miałeś umowę na rok, kończy się w trakcie L4, i nikt jej nie przedłuża. To naturalne, że wtedy współpraca się kończy.
• Kłopotów firmy – jeśli zakład jest likwidowany albo bankrutuje, to ochrona przed rozwiązaniem umowy o pracę – także podczas zwolnienia lekarskiego – nie obowiązuje. Pracodawca ma wtedy prawo rozwiązać stosunek pracy zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
• Zwolnienia dyscyplinarnego na L4 – pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika w przypadku poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych, np. kradzieży, sfałszowania dokumentów lub działania na szkodę pracodawcy, ale musi to być dobrze udowodnione.
• Krótkiego stażu pracy – jeśli pracownik jest zatrudniony krócej niż 6 miesięcy, można rozwiązać z nim umowę bez wypowiedzenia po 3 miesiącach niezdolności do pracy (art. 53 KP).
• Po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni pracownik może zostać dopuszczony do pracy wyłącznie po przeprowadzeniu badań kontrolnych i uzyskaniu pozytywnego orzeczenia lekarskiego.
• Nadużycia zwolnienia – jeśli pracownik wykorzystuje L4 niezgodnie z jego celem (np. pracuje gdzie indziej), może to być podstawą do zwolnienia dyscyplinarnego.

W przypadku zamiaru rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia pracodawca ma obowiązek skonsultować swoją decyzję ze związkiem zawodowym, jeżeli pracownik jest przez niego reprezentowany; związek ma 3 dni na wyrażenie opinii, która nie jest wiążąca, ale jej brak może skutkować wadliwością rozwiązania umowy.

Długotrwała niezdolność do pracy jako podstawa do rozwiązania umowy

Jednym z najważniejszych wyjątków od zakazu wypowiadania umowy w czasie choroby jest art. 53 Kodeksu pracy. Przepis ten pozwala pracodawcy rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej niezdolności do pracy – i to niezależnie od tego, czy pracownik przebywa na L4.

Może do tego dojść, gdy:

• pracownik jest zatrudniony krócej niż 6 miesięcy i choruje dłużej niż 3 miesiące,
• pracownik ma co najmniej 6-miesięczny staż pracy i jego niezdolność trwa dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia, zasiłku chorobowego i pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego.

W praktyce oznacza to, że mimo ochrony przewidzianej w art. 41 KP istnieją sytuacje, w których zwolnienie pracownika na L4 jest dopuszczalne — właśnie wtedy, gdy choroba trwa tak długo, przepisy pozwalają na zakończenie umowy w trybie natychmiastowym.

Przykład z życia – co się dzieje, gdy L4 trwa bardzo długo?

Pan Marek pracował w firmie od ponad roku. Z powodu poważnej choroby przebywał na L4 przez kilka miesięcy. Po wykorzystaniu pełnego okresu zasiłkowego (182 dni) otrzymał świadczenie rehabilitacyjne. Mimo upływu trzech miesięcy nadal nie mógł wrócić do pracy.

W takiej sytuacji pracodawca — powołując się na art. 53 Kodeksu pracy — mógł zgodnie z prawem rozwiązać z nim umowę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej niezdolności do pracy. Nie była to dyscyplinarka, a rozwiązanie umowy z przyczyn niezawinionych przez pracownika, wynikające z długo trwającej choroby.

Jeśli Twoje dolegliwości utrzymują się, a nie możesz stawić się osobiście u lekarza, rozwiązaniem może być teleporada lekarska i zwolnienie lekarskie online (L4 online)

Czy choroba może „zablokować” wręczone wypowiedzenie?

Warto pamiętać, że ochrona przewidziana na czas zwolnienia lekarskiego działa tylko wtedy, gdy pracownik wchodzi na L4 przed otrzymaniem wypowiedzenia.

Jeżeli jednak wypowiedzenie umowy o pracę zostało wręczone wcześniej, a pracownik zachorował dopiero później, L4 nie powoduje anulowania ani zawieszenia wypowiedzenia. Oznacza to, że wypowiedzenie pozostaje w mocy i okres wypowiedzenia biegnie dalej, mimo choroby.

To ważne doprecyzowanie, bo wiele osób zakłada, że samo przejście na L4 wstrzymuje rozwiązanie umowy. W takiej sytuacji przepisy nie przewidują dodatkowej ochrony.

Czego pracodawca nie może zrobić podczas L4?

Choć przepisy dopuszczają pewne wyjątki od ochrony, zwolnienie lekarskie nadal zapewnia pracownikowi kilka ważnych gwarancji. W czasie L4 pracodawca nie może:

• wręczyć wypowiedzenia – co do zasady nie może wypowiedzieć umowy w trakcie L4; dodatkowo tylko w wyjątkowych sytuacjach może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia (na podstawie art. 52 i 53 Kodeksu pracy),
• obniżyć wynagrodzenia lub pogorszyć warunków pracy tylko z powodu choroby,
• wezwać pracownika do wykonywania pracy lub zadań, które mają charakter obowiązkowy,
• zmuszać do powrotu do pracy, nawet jeśli uważa, że pracownik „czuje się dobrze”,
• udzielać nagan, kar lub wyciągać konsekwencji za usprawiedliwioną nieobecność,
• naciskać na skrócenie zwolnienia lub sugerować, że L4 wpływa negatywnie na ocenę pracy,
• kontrolować pracownika na własną rękę – kontrola zwolnienia lekarskiego jest możliwa tylko w trybie przewidzianym w przepisach, m.in. przez ZUS lub pracodawcę posiadającego odpowiednie uprawnienia.

Te ograniczenia mają zapewnić, że pracownik w czasie leczenia może skupić się wyłącznie na powrocie do zdrowia, a nie na stresie związanym z pracą.

Jak zwolnić pracownika na L4?

Zwolnienie osoby przebywającej na L4 jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach i wymaga zachowania szczególnych procedur. Jeśli już dochodzi do zwolnienia, to sposób zależy od tego, co się dzieje. 

Procedura ma kluczowe znaczenie, ponieważ zwolnienie pracownika na zwolnieniu lekarskim wymaga zachowania ściśle określonych zasad. Pracodawca musi jasno wskazać podstawę prawną, tryb rozwiązania umowy oraz dopilnować terminu i formy złożenia oświadczenia.

Sposób rozwiązania umowy zależy od tego, z jakiej przyczyny dochodzi do zakończenia współpracy — czy jest to naruszenie obowiązków pracowniczych, długotrwała niezdolność do pracy, czy zdarzenia niezależne od stron, takie jak likwidacja zakładu. To właściwa kwalifikacja sytuacji decyduje o tym, jaki tryb zakończenia umowy będzie zgodny z przepisami.

Kiedy zwolnienie jest możliwe?

W praktyce zdarzają się sytuacje, w których pracodawca może rozwiązać umowę o pracę mimo trwającego zwolnienia lekarskiego.

• Dyscyplinarka na L4 – pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika, jeśli ten dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków. Oświadczenie musi być złożone na piśmie, z podaniem konkretnej przyczyny, w ciągu miesiąca od uzyskania informacji o przewinieniu.
• Po upływie okresu ochronnego – np. po 3 miesiącach niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby w przypadku krótkiego stażu lub po wyczerpaniu okresu zasiłkowego – wypowiedzenie umowy na zasadach ogólnych, zgodnie z Kodeksem pracy.

Nie jesteś pewien, jak długo potrwa Twoje L4? Zajrzyj do naszego tekstu: Jak sprawdzić, do kiedy jest zwolnienie lekarskie? Tam masz wszystko wyjaśnione po kolei.

Co po zakończeniu L4 – czy pracodawca może zwolnić pracownika po powrocie do pracy?

Po zakończeniu zwolnienia lekarskiego ochrona przed wypowiedzeniem wynikająca z art. 41 Kodeksu pracy przestaje obowiązywać. Oznacza to, że po powrocie do pracy pracodawca może wypowiedzieć umowę na zasadach ogólnych, o ile przyczyna zwolnienia jest zgodna z prawem i nie ma charakteru dyskryminacyjnego. Sam fakt wcześniejszej choroby nie może jednak stanowić podstawy wypowiedzenia.

Prawa pracownika przy nieprawidłowym zwolnieniu na L4

Jeżeli pracodawca zwolni pracownika z naruszeniem przepisów – np. w okresie ochronnym albo bez zachowania wymaganej procedury – pracownik ma prawo dochodzić swoich roszczeń przed sądem pracy. Może żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania, którego wysokość nie może być niższa niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia. Nieuzasadnione zwolnienie pracownika przebywającego na L4 może wiązać się dla pracodawcy z istotnymi konsekwencjami finansowymi.

Podsumowanie – czy na L4 można zwolnić pracownika?

Co do zasady – pracodawca nie może wypowiedzieć umowy pracownikowi przebywającemu na zwolnieniu lekarskim. Od tej reguły istnieją jednak wyjątki, które warto znać. Kluczowe jest przestrzeganie przez pracodawcę procedur oraz ocena, czy dana sytuacja rzeczywiście spełnia przesłanki ustawowe. Warto znać swoje prawa i nie podejmować pochopnych wniosków – każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy.

Bibliografia:

• Biznes.gov.pl, Którzy pracownicy są chronieni przed zwolnieniem. Dostęp: 03.04.2025.
• Rynekzdrowia.pl, Kiedy można zwolnić pracownika na L4? Tych zasad trzeba przestrzegać. Dostęp: 03.04.2025.